اهداف و برنامه ها

1- گرایشها

این رشته در مقاطع کاردانی دارای دو گرایش نرم افزار و سخت افزار است. در مقطع کارشناسی نیز دارای سه گرایش نرم افزار، سخت افزار و فن آوری اطلاعات است.

1-1- گرایش کارشناسی سخت افزار

توسعه صنعتی امروز تا حجم زیادی مبتنی بر به کارگیری اتوماسیون صنعتی، سامانه‌های کنترل، نظارت ، اکتساب و پردازش داده و سیگنال و سیستم‌های پردازشی نهفته و ریزپردازنده‌های پیشرفته و همین طور شبکه‌های ارتباطی می‌باشد. بسیاری از محاسبات و پردازش‌ها می‌توانند در محیط‌های عملیاتی توسط کامپیوتر به صورت خودکار انجام شوند و باعث افزایش سرعت، دقت و تکرارپذیری گردند. تحولات و روند رشد علم و فناوری طراحی سخت افزار این امکان را به وجود آورده است که با استفاده از دانش و فناوری روز و قابل دسترس، اقدام به طراحی معماری‌ها و سیستم‌های کامپیوتری پیشرفته‌ای نماییم که نیازهای مختلف صنایع کشور را در زمینه دیجیتال و یا آنالوگ مرتفع نماید و در مواردی نیز مولد علم و فناوری نوین نیز باشیم. طیف راه‌حل‌های سخت افزاری و مدارات قابل دسترسی به گونه‌ای وسیع شده است که مهندسی سخت افزار کامپیوتر موضوعی بسیار شیرین و جذاب با امکان رقابت با کشورهای پیشرفته در زمینه طراحی ریزپردازنده-های مختلف و بوردهای مبتنی بر تکنولوژی مدارات برنامه‌پذیر (مثل اف‌پی‌جی‌ای) شده است. علاوه بر این، وسعت بکارگیری تجهیزات مزبور، مستلزم شناخت کاربردهای مختلف کافی از سخت افزار و معماری و روش‌های طراحی، پیاده سازی و یا پیکربندی آنها می‌باشد، لذا در این شرایط و با توجه به سطح کنونی تکنولوژی جهان و اجتناب ناپذیر بودن استفاده از کامپیوتر در زمینه‌های مختلف علمی، فنی و اجتماعی نیاز کشور به وجود متخصصینی در این رشته، یک نیاز اساسی است.

دوره کارشناسی مهندسی سخت افزار با هدف تربیت کارشناسانی در زمینه طراحی، ساخت و راه‌اندازی سیستم‌های معماری‌ها و سیستم‌های سخت افزاری جدید در زمینه پردازش سیگنال، محاسبات کامپیوتری اتوماسیون صنعتی و شبکه‌های کامپیوتری، بررسی و شناخت سیستم‌های سخت افزاری موجود و ارائه روش‌های بهره برداری، نگهداری، آزمون و اتکاپذیر کردن آنها تشکیل شده است. دانش آموختگان این رشته می‌توانند در آینده به استخدام گروه‌های طراحی، ساخت و پیاده سازی سیستم‌های سخت افزاری و شبکه برای محیط‌های مختلف صنعتی یا خدماتی در آیند و با توجه به مبانی علمی، فنی و زبان مشترکی که با دانش آموختگان رشته مهندسی نرم افزار دارند، قادرند در گروه‌های مشترک نیز به فعالیت بپردازند.

رشته مهندسی کامپیوتر که به طراحی و ساخت اجزای مختلف کامپیوتر می پردازد، لذا اهمیت بسیار زیادی در دنیای امروز برخوردار است. هدف از طی این دوره تربیت کارشناسانی است که در زمینه تحلیل، طراحی، ساخت و راه اندازی دستگاهها و مجموعه های سخت افزاری جدید، بررسی و شناخت مجموعه های سخت افزاری و نرم افزاری موجود، نگه داری، عیب یابی و تعمیر و اصلاح و توسعه فعالیت کنند. طراحی، شبیه سازی، فرآوری، پردازش، سنجش، آموزش، ویرایش و ... همه مفاهیمی هستند که با بالاترین دقت و در کوتاهترین مدت زمان ممکن در برنامه های نرم افزاری کامپیوتر انجام می شوند. لذا هدف از این رشته تربیت نیروی متخصص برای انجام امور فوق است.

1-2- گرایش کارشناسی نرم افزار

دانش و فناوری کامپیوتر به بررسی یا تحلیل و ارزیابی فرایندها و سامانه های دریافت، نگهداری، پردازش و استخراج اطلاعات در همه ابعاد و طراحی سیستم های کارا برای انجام آن می پردازد. بخش نرم افزار آن به طراحی و تولید ابزارهای مهم نرم افزاری و نیز طراحی، تحلیل و پیاده سازی الگوریتم ها و سیستم های نرم افزاری مناسب معطوف است. با توجه به اهمیت و رشد روز افزون این دانش و فناوری های آن، لازم است کارشناسانی تربیت شوند که بتوانند از عهده تحلیل و طراحی سیستم های نرم افزاری و الگوریتم های مربوط برای حل مسائل مختلف آن برآیند و نیز به روش های مختلف مهندسی نرم افزار و ابزارها و زبان های برنامه نویسی تسلط داشته باشند.

دوره کارشناسی کامپیوتر، نرم افزار به منظور تربیت دانش آموختگانی طراحی شده است که بتوانند با جذب در صنعت رو به رشد نرم افزار در کشور، به غنای آن کمک نمایند و هم با گذراندن دروس مختلف نظری و عملی در رشته کامپیوتر، دانش کافی برای ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا در زمینه های مختلف علم و مهندسی کامپیوتر را کسب نمایند. از این نظر، این رشته حاوی ترکیب مناسب از دروسی است که هم ابعاد نظری این رشته را می پوشاند و هم جنبه-های مهندسی آن در زمینه های مختلف طراحی سیستم های نرم افزاری را غنا می بخشد.

از ویژگی های دیگر این رشته، آشنایی دانشجویان آن به مبانی سخت افزار کامپیوتر است که به آن ها این توان را می دهد که در پروژه های مشترک مانند طراحی روبات ها و سیستم های بی‌درنگ و نظایر آن با دیگر دانشجویان این رشته به صورت گروهی کار کنند.

1-3- کارشناسی ارشد

اين رشته در مقطع ارشد داراي چهار گرايش معماري کامپيوتر، مهندسي نرم‌افزار، هوش مصنوعي و الگوريتم و محاسبات است.

  • گرايش نرم‌افزار: در گرايش نرم‌افزار در مقطع کارشناسي ارشد دانشجويان با سيستم‌هاي عامل پيشرفته ـ بانکهاي اطلاعاتي ـ برنامه‌نويسي پيشرفته و تحت WEB ـ الگوريتم‌هاي پردازش موازي و … آشنا مي‌شوند.
  • گرايش هوش مصنوعي: در اين گرايش با مطالب جديدي مانند شبکه‌هاي عصبي ـ هوش مصنوعي پيشرفته ـ تئوري فازي ـ پردازش تصوير و … آشنا مي‌شوند.
  • گرايش معماري کامپيوتر: در اين گرايش دانشجويان با معماري‌هاي پيشرفته کامپيوتر و ابر رايانه‌ها شبکه‌هاي کامپيوتري گسترده ـ پردازش تصوير و طراحي سيستم‌هاي تحمل‌پذير خطا و … آشنا مي‌شوند.
  • گرايش الگوريتم و محاسبات: اين گرايش که يک گرايش جديد است. دانشجويان با الگوريتم‌هاي توزيعي و پيشرفته ـ رياضيات پيشرفته کامپيوتري و … آشنا مي‌شوند.

1-3-1- گرایش هوش مصنوعي

گرايش هوش مصنوعي تنها گرايشي است که داوطلبان کنکور سراسري کارشناسي ارشد مي‌توانند در کنار گرايش‌هاي دلخواه خود (نرم افزار و محاسبات و الگوريتم يا معماري کامپيوتر) در وقتي جداگانه به سوال‌هاي آن پاسخ گويند. داوطلبان در هنگام کنکور موظفند در يک وقت ۶۰ دقيقه اي به سوالات نرم افزار يا سخت افزار پاسخ گويند و سپس در يک وقت ۶۰ دقيقه اي جداگانه به سوالات هوش مصنوعي بپردازند. هيچکدام از دانشجويان دوگرايش به گذراندن واحدهاي جبراني جهت تحصيل در اين گرايش نياز ندارند. اين در حالي است که شمار پذيرفته شدگان در گرايش هوش از بقيه گرايش‌ها نيز بيشتر است. در دوره کارشناسي دانشجويان صرفا با يک درس سه واحدي با نام هوش مصنوعي آشنايي پيدا مي‌کنند و آشنايي بيشتر با اين معقوله به طور کامل در دوره کارشناسي ارشد صورت مي‌گيرد . با توجه به واحدهايي که در دوره کارشناسي ارشد گرايش هوش مصنوعي تدريس مي‌شود دانشجويان مي‌توانند موارد آموزشي و کاربردي متفاوتي را بياموزند از جمله :

  • يادگيري ماشين روشهايي که کامپيوتر را قادر ميسازد عملي شبيه به يادگيري و تجربه را در حين انجام مکرر يک عمل انجام دهند يعني با توجه به اعمالي که دفعات قبل انجام داده و بررسي نتايج آنها سعي کند در دفعات بعدي اعمالي بهتر و مطلوب تر و با خطاي کمتر انجام دهد .
  • شبکه هاي عصبي روش جديد حل مسائل هوش مصنوعي بوسيله شبکه اي از واحدهاي متصل به هم که هر کدام قابليت پردازش داده ها ، ارتباط با نورون هاي ديگر وهمچنين ايجاد تغييرات در مشخصات شبکه را دارند و اين اعمال را در جهت بهينه سازي عملکرد شبکه انجام ميدهند .شبکه هاي عصبي معمولا در مسائلي نظير بهينه سازي ، تخمين توابع ، کنترل و … کاربرد دارند
  • پردازش تکاملي شاخه اي جديد از هوش مصنوعي که با در نظر گرفتن يک يا چند جواب اوليه براي يک مساله بوجود آوردن جوابهاي جديد از جوابهاي موجود و انتخاب جوابهاي بهتر سعي ميکند يک جوابي ميکند يک جوابي نسبتا بهينه براي مساله بدست آورد.
  • رباتيک طراحي رباتهاي کامپيوتري (مکانيکي يا نرم افزاري) براي انجام وظيفه اي خواص .براي هوشمند ساختن رباتها از آلگوريتم هاي هوش مصنوعي مانند يادگيري ، پردازش تصاوير ، تشخيص گفتار و … استفاده ميشود
  • منطق فازي تعميمي است ازمنطق کلاسيک که در آن بجاي دو مقدار درست و غلط ، درجه درستي داريم که ميتواند يين عدد صفرو يک باشد. پردازش زبان طبيعي :قسمتي از هوش مصنوعي که به پردازش متون زبانهاي طبيعي ميپردازد تا معناي آنها را استخراج کند .
  • سيستم هاي خبره سيستم هاي که بوسيله جمع آوري داده ها و قوانين در يک زمينه خاص ميتوانند درآن زمينه مانند يک فرد خبره و متخصص عمل کند (نمونه رباتهاي جراح)

1-3-1- گرایش الگوريتم و محاسبات

جديدترين گرايش رشته مهندسي کامپيوتر در مقطع کارشناسی ارشد مي‌باشد که از سال گذشته به فهرست گرايش‌هاي رشته مهندسي کامپيوتر اضافه شده است. در اين گرايش دانشجويان (علي الخصوص کارشناسان گرايش نرم افزار) با توجه به ضرايب دروس نخصصي نرم افزار خود پذيرفته شده و به ادامه تحصيل خواهند پرداخت. در اين گرايش بيشتر جنبه‌ي الگوريتميک و وابسته به محاسبات دانشجويان نرم افزاري مورد توجه و تقويت قرار خواهد گرفت. ميزان پذيرفته شدگان در اين گرايش از همه گرايش‌ها کمتر است ولي قبولي در اين گرايش به دليل توجه داوطلبان به ديگر گرايش‌هاي شناخته شده اين رشته ، براي دانشجويان با پيش زمينه نرم افزار آسان‌تر است. در طول تحصيل در اين گرايش دانشجويان در زمينه‌هاي زير تعليم داده شده يا تقويت خواهند شد:

  • طراحي الگوريتم ها روش‌هاي طراحي الگوريتم که در دوره کارشناسي به دانشجويان تا حدودي آموزش داده شده است در اين گرايش به صورت پيشرفته و پيچيده‌تري جهت طراحي آلگوريتم‌هاي قدرتمندتر و بهينه‌تر آموزش داده مي‌شود.
  • ساختمان داده ها ساختارهاي داده‌اي که در طول دوره کارشناسي آموزش داده شده ساده‌ترين نوع ساختارها بوده‌اند حال آن‌که در اين گرايش کارشناسي ارشد، ساختارهاي پيچيده‌تر و نوين‌تري آموزش داده مي‌شود تا برنامه نويسان را قدرتمندتر و مدرن تر از قبل جهت اجراي خواسته هاي نرم افزاري آماده کند.
  • ساختمان هاي گسسته مجموعه تمام ساختمان‌هاي منطقي و عددي در قالب رياضيات آموزش داده مي‌شود تا با به کارگيري آن‌ها در الگوريتم‌هاي محاسباتي و برنامه نويسي بهترين بازدهي حاصل شود.
  • نظريه محاسبات اين مبحث پس از آشنايي دانشجويان با نظريه زبان‌ها و ماشين‌ها مطرح مي‌شود. در اين مبحث مدل‌ها و روش‌هاي مختلف محاسبات مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. همچنين محدوديت‌هاي محاسبات به ويژه در الگوريتم‌هاي کامپيوتري مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. راه حل‌هايي براي مسائلي که حتي با پيشرفته‌ترين سيستم‌ها هم مدت زماني طولاني براي اجراي الگوريتمشان نياز است، در اين مبحث ارائه مي‌شود.
  • نظريه گراف بررسي بسيار پيچيده‌تر گراف‌ها و کاربردهاشان نسبت به آنچه در دوره کارشناسي ارائه شده است .
  • نظريه بازي ها در اين گرايش مطرح مي‌شود و هدف آن بررسي الگوريتم‌هايي است که مانع رسيدن به يک نتيجه خاص و چگونگي چيره شدن بر آن، است.

1-3-2- معماري کامپيوتر

گرايش معماري کامپيوتر در رشته مهندسي کامپيوتر تنها گرايشي است که دانشجويان داراي مدرک کارشناسي از گرايش سخت افزار مي‌توانند بطور مستقيم و بدون نياز به گذراندن واحدهاي جبراني به تحصيل در آن بپردازند. لازمه اين امر موفقيت در کنکور سراسري کاشناسي ارشد و به اتمام رساندن تحصيل در گرايش فوق الذکر است. با توجه به دروسي که در اين گرايش از گرايشهاي کارشناسي ارشد، ارائه مي‌شوند دانشجو مي‌تواند توانايي‌هاي متفاوتي را کسب کند که در زير به آن‌ها اشاره مي‌شود:

  • طراحي و ساخت مدارهاي ديجيتال به عنوان مثال مي‌توان به اکثر قريب به اتفاق مدارهاي منطقي، سيستم‌هاي ديجيتال، بردهاي تبليغاتي، سيستم‌هاي کنترل ديجيتال در اکثر وسايل امروزي، سيستم‌هاي موبايل و … اشاره کرد که يک دانشجوي کوشاي گرايش معماري توانايي طراحي و ساخت آنها را در پايان دوره تحصيلي خود خواهد داشت.
  • معماري کامپيوتر نحوه طراحي و ساخت کامپيوترها و مدارهاي کامپيوتري به وسيله اجزاي ساده منطقي از ديگر توانمندي‌هاي اين دانشجويان خواهد بود.
  • طراحي و ساخت مدارهاي واسط نحوه ساخت مدارهايي که بتوانند کامپيوترها و سيستم‌هاي کامپيوتري متفاوت را (از جمله ميکروپروسسورها ، ميکروکنترلر ها و … ) به يکديگر متصل کنند . سيستم‌هاي کامپيوتري با کاربردهاي خاص (مانند مودم و …) نيز از اين دسته مدارها شناخته مي‌شوند.
  • طراحي و ساخت سيستم‌هاي بلادرنگ سيستم‌هاي کامپيوتري که در حين انجام چند عمل مختلف، ضمانت مي‌کنند اعمال خاصي در زمان‌هاي مشخص يا به تعداد مشخصي انجام خواهند شد.
  • کنترل براي مثال سيستم‌هايي که دما را کنترل مي‌کنند. در اين سيستم ورودي‌ها مي‌توانند شدت کار دستگاه‌هاي خنک کننده و يا گرم کننده و خروجي هم مي‌تواند دماي محيط باشد.
  • ميکروکنترل‌ها وسيستم هاي تعبيه شده سيستم‌هايي که در آنها يک يا چند پردازشگر کامپيوتري يا ميکروکنترلر تعبيه شده تا اعمال سيستم و قسمت‌هاي مختلف آن را کنترل کنند.
  • VLSIکه همان درس VLSI اي است که کارشناسان رشته کامپيوتر در طول تحصيل خود گذرانده‌اند با اين تفاوت که به صورت عميق‌تر و لايه‌اي‌تري به آن پرداخته شده تا با دانستن fabrication دقيق مدارهاي مجتمع در مقياس بزرگ، يک کارشناس ارشد گرايش معماري توانايي طراحي دقيق يک چنين سيستم و مداري را جهت توليد، داشته باشد.

1-3-3- مهندسي نرم افزار

اين گرايش در کنار گرايش الگوريتم و محاسبات از گرايش‌هايي است که دانشجويان داراي مدرک کارشناسي از گرايش نرم افزار مي‌توانند بطور مستقيم و بدون نياز به گذراندن واحدهاي جبراني به تحصيل در آن بپردازند تفاوت اين دو گرايش در ضريب دروس تخصصي نرم افزار در کنکور کارشناسي ارشد است. به اين صورت که اين دروس در گرايش مهندسي نرم افزاربا ضريب ۲ اعمال مي‌شوند حال آنکه در گرايش الگوريتم و محاسبات ضريب ۳ منظور مي‌شود. در نتيجه دانشجوياني که تسلط کامل‌تري به دروس نرم افزاري دارند براي تحصيل در رشته مهندسي نرم افزار مي‌بايست نسبت به دانشجوياني که قصد ادامه تحصيل در گرايش الگوريتم و محاسبات را دارند، داراي توانايي هاي رياضي و کامپيوتر پايه بيشتري باشند. با توجه به دروسي که در اين گرايش از گرايش‌هاي کارشناسي ارشد، ارائه مي‌شوند دانشجو مي‌تواند توانايي هاي متفاوتي را کسب کند که در زير به آنها اشاره مي‌شود:

  • طراحي و پياده سازي پايگاه داده‌‌ها با توجه به آنچه که يک کارشناس مهندسي نرم افزار در طول تحصيل فرا مي‌گيرد ، يک کارشناس ارشد قدرت طراحي و پياده سازي پايگاه هاي داده پيچيده تر و دقيق تر با حداقل خطا و همرنگ‌تر با سيستم هاي روز دنيا را دارا خواهد شد.
  • مهندسي نرم افزار به خودي خود معقوله بسيار پيچيده اي در مورد روش‌هاي مديريت، طراحي، پياده سازي و نگهداري برنامه‌ها و پروژه‌هاي نرم افزاري است و کارشناس ارشد، قدرت کنترل تمام موارد بالا را در برنامه هاي عظيم نرم افزاري خواهد آموخت.
  • سيستم هاي عامل دانشجويان کارشناسي در طول تحصيل خود به طور تئوري و غير سنگيني با سيستم‌هاي عامل و زير و بم هاي آنها آشنا مي‌شوند حال آنکه کارشناس ارشد مهندسي نرم افزار تا جايي پيش مي‌رود که بتواند يک سيستم عامل مستقل و جديد و در عين حال شايسته را پياده سازي کند.
  • اتوماسيون اداري اتوماتيک کردن روند فعاليت‌هاي يک اداره موسسه يا سازمان به وسيله کامپيوتر.
  • برنامه نويسي همروند به وجود آوردن همزمان چند برنامه در کامپيوتر و مديريت آنها.
  • الگوريتم‌هاي موازي شکستن الگوريتم‌ها به قسمت هايي که ميتوانند به صورت همزمان توسط چند پردازنده انجام شوند به منظور افزايش سرعت اجراي الگوريتم.
  • طراحي و ساخت کامپايلرها بر خلاف کارشناسان نرم افزار که نسبت به کامپايلرها شناخت پيدا مي‌کنند ، کارشناسان ارشد، قدرت طراحي و ساخت اين قسمت مهم از دنياي توليد نرم افزار را خواهند آموخت.
  • شبيه سازي و گرافيک کامپيوتري هم در معقوله مهندسي نرم افزار طبقه بندي شده و کارشناس ارشد از آموزش‌هاي قدرتمندي جهت انجام آنها بهره خواهد برد.

1-3-4- معرفي رشته مهندسي فناوري اطلاعات (IT)

گرايش‌ها و ابعاد مختلف اين رشته در کارشناسي ارشد اين رشته در مقطع کارشناسي ارشد داراي گرايش‌هاي زير است:

  1. تجارت الکترونيکي
  2. مديريت سيستم هاي اطلاعاتي
  3. شبکه هاي کامپيوتري
  4. مهندسي فناوري اطلاعات (IT)

1-3-5- شبکه هاي کامپيوتري

اين گرايش از رشته IT در سرتاسر دنيا زيررشته اي از گرايش مهندسي کامپيوتر و مخابرات تلقي مي‌شود و از لحاظ کاربردي پيشينه طولاني تري نسبت به ديگر گرايش‌هاي فن آوري اطلاعات دارد. متخصين شبکه هاي کامپيوتري قادر خواهند با توانايي هاي برگرفته از تحصيلات خود در اين زمينه فعاليت هاي گونگاگوني را انجام داده و در حرفه هاي متفاوت و متنوعي مشغول به خدمت رساني شوند. از جمله اين دانش‌هاي کاربردي اين گرايش مي‌توان به موارد مهمي همچن طراحي و پيکربندي و پياده سازي شبکه هاي کامپيوتري و برنامه نويسي شبکه اشاره کرد. امنيت در شبکه هاي کامپيوتري از ديگر مباحثي است که در قالب تعليمات مرتبط با اين گرايش قرار مي‌گيرد. مهندسان گرايش شبکه هاي کامپيوتري همچنين قادر خواهند بود با مهندسان گرايش هاي ديگر مثل تجارت الکترونيک در زمينه بسترسازي براي فعاليت‌هايشان، همکاري کنند. ساختن برنامه هاي تحت شبکه اينترينت جهاني يا web و پياده سازي سيستم‌هاي توزيع شده (مانند پايگاه داده هاي توزيع شده يا سيستم عاملهاي توزيع شده) از ديگر فعاليت‌هايي است که به کارشناسان محصل در اين گرايش آموزش داده مي‌شود.

1-3-6- تجارت الکترونيک و سيستم هاي چند رسانه‌ايي



تجارت الکترونيک با استفاده از شبکه هاي رايانه اي، معاملات تجاري را در مراحل گوناگون آن مانند طراحي، توليد، خريد و فروش و تحويل، ساده نموده و به آن سرعت مي بخشد. عبارت «تجارت الکترونيک» دربرگيرنده هر گونه تجارت و تعامل مديريتي است که با استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات صورت مي گيرد. هدف از اين دوره ارائه درکي مناسب از فناوري‌هاي مرتبط با شبکه هاي کامپيوتري، مهارت در طراحي و توليد سيستم‌هاي مالتي مديا براي توزيع در سطح شبکه و آگاهي از ابزارها و روشهاي مودنياز براي تغيير وظايف تجارتي و مديريتي از طريق انجام معاملات به صورت الکترونيکي است. دوره کارشناسي ارشد رشته تجارت الکترونيک فارغ التحصيلاني کاردان با دانش فني، مهارتهاي خلاق و توانايي تجاري خلق مي کند تا بتوانند از پتانسيل عظيم بازاريابي در شبکه هاي رايانه اي بهره برداري نمايند.

1-3-7- فناوري اطلاعات

رشته فناوري اطلاعات دانشي را به مخاطب منتقل مي‌کند که طي آن روش‌هاي جمع‌آوري اطلاعات، استفاده و انتقال آن ميسر شود. مطالعه، طراحي، ساخت، راه‌اندازي، نگهداري سيستم‌هاي سخت‌افزاري و نرم‌افزاري، جمع‌آوري، سازمان‌دهي، طبقه‌بندي و انتقال اطلاعات مهم‌ترين اهدافي است که مهندسي فناوري اطلاعات آن را دنبال مي‌کند. مهم‌ترين توانمندي دانش‌آموختگان اين رشته، استفاده صحيح و بهره‌برداري به‌موقع از اطلاعات است. در عصري که به‌سر مي‌بريم فناوري اطلاعات يکي از عمده‌ترين محورهاي تحول و توسعه در دنيا محسوب مي‌شود. امروزه دستاوردهاي ناشي از فناوري اطلاعات چنان با زندگي مردم تلفيق شده است که توقف در مسير آن باعث ايجاد اختلال در جامعه و حتي رفاه و آسايش مردم مي‌شود. از اين‌رو بسياري از کشورها جهت عموميت بخشيدن به استفاده از فناوري اطلاعات دست به اقدامات خرد و کلاني زده‌اند که آموزش آکادميک فناوري اطلاعات يکي از اين موارد است. رشته فناوري اطلاعات در دوره کارشناسي ارشد ضمن تکميل مديريت پروژه به ارايه راه‌حل‌هاي مناسب براي مسايل پيچيده سازماني مي‌پردازد.

1-3-8- مديريت سيستمهاي اطلاعاتي و امنيت اطلاعات

با توجه به افزايش وابستگي به تکنولوژِي اطلاعات و ارتباطات دردولت الکترونيک و خطراتي که دراستفاده از آن با آنها مواجه هستيم مانند برنامه هاي مخرب ويروسها، حمله نفوذ گران و سارقان، حملات Dos و DDos و … نياز به متخصيصني که بتوانند جلوي اينگونه خطرات را بگيرند و يا در صورت بروز سيستم ها را سريعا ريکاوري کنند بسيار احساس مي شود. بنا بر گزارش Gartner بين رشته هاي IT اين رشته بيشترين رشد را در سال ۲۰۰۵ داشته است که خود گواهي بر اهميت و ضرورت امنيت اطلاعات در شرکت ها و سازمان ها مي باشد.

1-4- وضعيت نياز کشور به اين رشته

رشته کامپيوتر که باعث جهاني شدن اطلاعات و ارتباطات شده است ، رشته روز و رشته آينده است تا جايي که پيش بيني مي شود تا ۱۰ سال ديگر در کشورهاي پيشرفته مردم همان قدر که بر نيروي برق وابسته هستند به شبکه اينترنت وابسته خواهند شد. با توجه به توضيحات گفته شده روند رو به رشد استفاده از کامپيوتر در زندگي روزانه اشتغال و موقعيت کاري براي فارغ التحصيلان اين رشته فراهم است تا در قالب شرکتهاي توليدکننده نرم افزار، شرکتهاي توليدکننده قطعات، مراکز صنعتي – توليدي، شرکتها و موسسات خدماتي، مراکز آموزشي و … مشغول به کار شده و فعاليت کنند. با توجه به پيشرفت کند ايران نسبت به جامعه جهاني کامپيوتر در سالهاي اخير نياز به مهندسين خلاق و کوشا در اين زمينه کاملاً احساس مي شود.

روند رو به رشد استفاده از کامپيوتر در محافل عمومي و خصوصي، استفاده گسترده از شبکه اينترنت و زمينه هاي مرتبط با آن، فراهم آمدن شرايط آموزش و تجارت الکترونيک همه و همه دست به دست هم داده اند تا از اکنون چشم انداز روشني نسبت به آينده اين رشته وجود داشته باشد به نحوي که فعالان در اين زمينه از آينده معلوم و مطمئني برخوردار خواهند بود. تنها نگراني به قسمت نرم افزار مربوط مي شود که بايد مهندسان خلاق ايراني اقدام به تهيه نرم افزارهاي گوناگون و کارآمد کرده تا تنها مصرف کننده صرف نباشيم.

1-5- توانایی های فارغ التحصیلان رشته مهندسی کامپیوتر:

فارغ التحصیلان این مقطع، قابلیتها و تواناییهای زیادی دارند و چنانچه در مسیر مناسب هدایت شوند، قادر خواهند بود مشکلات زیادی را حل کنند. برخی از این تواناییها به شرح زیر است:

  • بررسی و شناخت نرم افزارها و سخت افزارهای جدید و به کارگیری آنها.
  • بررسی کمبودها و نیازهای نرم افزاری و سخت افزاری بخشهای صنعت و خدمات و تدوین نیازهای آنها، امکان سنجی وتعیین ابزار و نیروی انسانی لازم برای رفع کمبودها.
  • تجزیه و تحلیل سیستمهای کوچک و متوسط نرم افزاری و سخت افزاری و ارائه راه حل مناسب برای اجرای آنها.
  • طراحی مجموعه های کوچک و متوسط نرم افزاری و سخت افزاری و تولید طرحهای اجرایی برای آنها.
  • اجرای طرحهای کامپیوتری، نصب، آزمایش و آموزش آنها.
  • پشتیبانی و نگهداری سیستمهای نرم افزاری شامل شناسایی خطاها، رفع خطاها و افزودن امکانات جدید به سیستمها.
  • عیب یابی کامپیوترها و سیستمهای کامپیوتری و رفع عیبها.

شناسایی فنون جدید طراحی و ساخت کامپیوتر و ارزیابی و به کارگیری آنها. تواناییهای ذکر شده مربوط به کارشناسان نرم افزار و سخت افزار می باشد؛ اما روشن است که کارشناسان نرم افزار در محدوده مسائل نرم افزاری توانایی بیشتری دارند و برعکس کارشناسان سخت افزار در محدوده مسائل سخت افزاری از توانایی بیشتری برخوردارند.

1-6- وضعیت نیاز کشور به این رشته مهندسی کامپیوتر در حال حاضر:

رشته کامپیوتر که باعث جهانی شدن اطلاعات و ارتباطات شده است ، رشته امروز و آینده است تا جایی که پیش بینی میشود تا ۱۰ سال دیگر در کشورهای پیشرفته مردم همان قدر که به نیروی برق وابسته هستند به شبکه اینترنت وابسته خواهند شد. با توجه به توضیحات گفته شده روند رو به رشد استفاده از کامپیوتر در زندگی روزانه، اشتغال و موقعیت کاری برای فارغ التحصیلان این رشته فراهم است تا در قالب شرکتهای تولیدکننده نرم افزار، شرکتهای تولیدکننده قطعات، مراکز صنعتی تولیدی، شرکتها و مؤسسات خدماتی، مراکز آموزشی و … مشغول به کار شده و فعالیت کنند. با توجه به پیشرفت کند ایران نسبت به جامعه جهانی کامپیوتر، در سالهای اخیر نیاز به مهندسین خلاق و کوشا در این زمینه کاملاً احساس میشود.روند رو به رشد استفاده از کامپیوتر در محافل عمومی و خصوصی، استفاده گسترده از شبکه اینترنت و زمینه های مرتبط با آن، فراهم آمدن شرایط آموزش و تجارت الکترونیک همه و همه دست به دست هم داده اند تا از اکنون چشم انداز روشنی نسبت به آینده این رشته وجود داشته باشد به نحوی که فعالان در این زمینه از آینده معلوم و مطمئنی برخوردار خواهند بود. تنها نگرانی به قسمت نرم افزار مربوط می شود که باید مهندسان خلاق ایرانی اقدام به تهیه نرم افزارهای گوناگون و کارآمد کرده تا تنها مصرف کننده صرف نباشیم.

1-7- شرح وظایف

1- آشنایی کامل با سیستم رایانه.

2- آشنایی کامل با سیستمی که باید روی آن برنامه ریزی صورت بگیرد.

3- تجزیه و تحلیل صحیح موضوع.

4- نوشتن برنامه ای که بالا ترین سرعت و کارایی را داشته باشد.

اهمیت و ضرورت شغل: با توجه به سرعت و پیشرفتی که در کشورها در جهت پیشرفت تکنولوژی صورت گرفته، ضرورت وجود سیستم های رایانه ای برای برنامه ریزی درست و دقیق به طور کامل احساس می گردد.

مدرک لازم: داشتن حداقل مدرک لیسانس نرم افزار و داشتن سابقه کار بالا.

مهارت ها و تجارب و دوره های آموزشی: داشتن حداقل 5 سال سابقه کار به صورت مفید با رایانه.

1-8- شرایط محیط کار

مهندسان نرم افزار دردفاتر کار راحت و با نور مناسب و یا در آزمایشگاههای رایانه ای که مجهز به تجهیزات رایانه ایست به کار می پردازند . اکثر آنان ساعتهای معینی رادر هفته کار میکنند اما به علت ماهیت پروژه ای کار، ممکن است مجبور به شبکاری ویا کار در تعطیلات برای تحویل به موقع سفارش و یا حل مسائل نا خواسته فنی بشوند . آنها همانند سایر کارکنانی که ساعتها پشترایانه می نشینند و بر روی صفحه کلید تایپ میکنند ممکن است دچار عوارضی چون خستگی چشم ، کمر درد و ناراحتی های دست و مچ مانند سندرم تونل کارپال شوند.

بسیاری از مهندسان نرم افزار در تلاش برای بهبود برنامه های نرم افزاری برای کاربران ، باید با مشتریان و همکاران ، تبادل کاری نزدیک داشته باشند . مثلا مهندسانی که توسط فروشندگان نرم افزار وشرکتهای مشاوره ای استخدام می شوند ، اکثر اوقات خود را دور از محل کار خود میگذرانند وبرای ملاقات با مشتریان سفرهای شبانه میکنند . آنها با مشتریهایی از کارهای تولیدی گرفته تا مؤسسات مالی سرو کار دارند . با گسترش شبکه های اینترنتی ، مهندسان نرم افزار قادر خواهند بود با استفاده از مودمها ، رایانه های قابل حمل ،‌ پست الکترونیکی و اینترنت از دفتر کار خود و با اتصال به رایانه مشتریان حمایتهای فنی را ارائه داده و مشکلات جزئی را شناسایی و رفع کنند .

1-9- وسایل و ابزارهای لازم برای انجام شغل:

شامل یک دستگاه رایانه، با ضمائم نرم افزاری مرتبط با آن.

1-10- خصوصیات جسمانی:

توانایی و قدرت تفکر بالا و حداقل سالم بودن قسمت بالای بدن.

1-11- معلولیت های بی اثر در انتخاب این شغل:

ناراحتی هایی که در ناحیه پا وجود دارد در این شغل بی اثر است و حتی کسی که پاهایش فلج است می تواند این کار را انجام دهد.

1-12- خصوصیات روانی و توانمندی های ذهنی لازم:

دارای هوش، استعداد و قدرت تفکر بسیار بالا، دارای صبر و حوصله زیاد، پشتکار، علاقه و...

1-13- رغبت های مور نیاز:

علاقه به مسائلی که نیازمند به کارگیری هوش و استعداد دارد، علاقه به کار با دستگاه رایانه، زیرا در غیر این صورت برای شخص خسته کننده خواهد بود.

1-14- ویژگی های شخصیتی لازم:

قبول مسئولیت و داشتن صبر، تحمل و حوصله ی کافی در انجام کار.

1-15- محل های اشتغال و استخدام:

کلیه سازمان ها و موسسات خصوصی دولتی و هر شرکتی که دارای رایانه است.

1-16- جنبه های مالی و اقتصادی شغل:

در ادارات دولتی تابع قانون استخدامی کشوری می باشد و در موسسات و شرکت های خصوصی متغیر است.

1-17- شرایط ارتقا:

پیشرفت تحصیلی در این رشته تا دوره دکترا می باشد و تجربه نیز در این امر موثر و مورد نیاز است.

1-18- نحوه ی استخدام و ورود به شغل:

از طریق ورود به دانشگاه و تحصیل در این رشته امکان پذیر است.

1-19- ارتباط های شغلی:

هم فکری با افرادی که در این شغل فعالیت دارند و ارتباط با کسانی که در خرید و فروش و تعمیر این دستگاه مهارت دارند، جهت افزایش کارایی دستگاه و استفاده بهینه از اطلاعات روز.

1-20- محاسن و محدودیت های شغل:

از محاسن آن می توان به حقوق مناسب، بالا رفتن قدرت تفکر و اندیشه، صبر و حوصله زیاد و... را نام برد. محدودیت ها شامل خستگی به خصوص خستگی چشم، سردرد، نشستن حداقل 9-8 ساعت مداوم روی صندلی، مشکلات استخوانی، انحراف ستون فقرات، آسیب دیدگی مچ دست و... بوده که منجر به درد و بیماری های پا، کمر و... می شود.

1-21- آینده ی شغل:

یاد گرفتن این شغل الزامی است و هر شخصی باید تا حدودی با این شغل آشنا باشد. این رشته تا دکترا ادامه داشته و حتما در دنیای امروز مورد نیاز است.

1-22- ماهیت کار

تاثیر شدید رایانه ها و فن آوری اطلاعات بر زندگی روزمره ، نیاز به طراحی و توسعه سیستمهای نرم افزاری رایانه ای جدید و به کاربردن فن آوریهای جدید را در طیف وسیع و در حال رشدی از کاربردها الزامی ساخته است . وظایفی که به وسیله افرادی که با عنوان مهندس نرم افزار شناخته می شوند انجام میشود به سرعت در حال رشد ونمو هستند که منعکس کننده بخشهای تخصصی جدید و تغیرات فنآوری ونیز اولویتها و عملکرد کارفرمایان میباشند .مهندسان نرم افزار بابکارگیری اصول و روشهای علم رایانه ، مهندسی و تجزیه و تحلیلهای ریاضی به طراحی ، توسعه ، آزمایش و ارزیابی نرم افزارها و سیستمهای رایانه یی می پردازند که به کمک آنها رایانه ها قادر به انجام بسیاری از عملکردهایشان می شوند.

مهندسین نرم افزار شاغل در فرایند تولید سیستمها و برنامه های کاربردی نیازها ی کاربرها را تجزیه وتحلیل کرده و سیستمها و نرم افزارهای کاربردی را برای رایانه ها طراحی و تولید کرده ویا تغییر میدهند. آنها در طراحی و توسعه انواع نرم افزارها مشارکت دارند از جمله سیستمهای عامل ، توزیع شبکه و کامپایلرها که برنامه ها را برای پردازش سریعتر تغییر می دهند . مهندسان نرم افزار با برنامه نویسی یا کد گذاری به رایانه برای انجام کاری خاص خط به خط دستورالعمل میدهند.

در ضمن مشکلات فنی ایجاد شده را نیز بر طرف می کنند . مهندسان نرم افزار باید در زمینه برنامه نویسی از مهارتهای بالایی برخوردار باشند اما اکثرا به جای نوشتن کد، با طراحی الگوریتمها ، تجزیه و تحلیل و حل مشکلات برنامه نویسی سرو کار دارند.

مهندسان نرم افزارهای کاربردی به تجزیه و تحلیل نیازهای کاربرها پرداخته و نرم افزارهای کار بردی عمومی ویا برنامه های ابزاری تخصصی را طراحی و بوجود می آورند ویا تغییر میدهند . با توجه به هدف برنامه،از زبانها ی برنامه نویسی متفاوتی استفاده می شود.

زبانهای بر نامه نویسی اصلی مورد استفاده شامل سی ، سی پلاس پلاس و جاوا و برنامه هایی که کمتر کاربرد دارند شامل فرترن و کوبول می باشند .بعضی مهندسین نرم افزار هم به توسعه بسته های نرم افزاری سیستم و هم برنامه های کاربردی سفارشی میپردازند .

مهندسین نرم افزارهای سیستم وظیفه هماهنگ کردن نصب ونگهداری سیستمهای رایانه ای یکشرکت را برعهده داشته و رشد و گسترش این سیستمها را در آینده برنامه ریزی می کنند. مهندسین شاغل در یک شرکت به هماهنگ کردن نیازها ی رایانه ای هربخش ازجمله دادن سفارشات ، صورت برداری کالاها ، صورت حساب ها و ثبت صورت پرداخت ها می پردازند و از لحاظ فنی پیشنهاداتی ارائه می دهند . آنها در ضمن باید اینترانتهای شرکت ، بعنی شبکه هایی که رایانه ها را درون یک شرکت به هم متصل کرده و ارتباطات درون شرکتی را راحت میکنند راه اندازی کنند .

مهندسین نرم افزارهای سیستم برای شرکتهایی که سیستمهای کامل رایانه ای را طراحی ،اجرا و نصب میکنند نیز کار میکنند .احتمال دارد که انان در بخش بازاریابی و فروش کار کنند که در این بخشها به عنوان مرجع فنی اولیه برای فروشندگان و مشتریان به فعالیت می پردازنند . در ضمن فعالیت هایی چون فروش تولیدات و حمایت های فنی پس از فروش برای مشتریان نیز در حیطه کار آنان می باشد .

مهندسان نرم افزاراغلب به عنوان بخشی از یک تیم که طراحی سخت افزار و نرم افزار وسیستمها را بر عهده دارد به فعالیت می پردازند . یک تیم هسته ای کارهای مهندسی ، فروش ، ساخت و فرماندهی کارکنان را تا ارائه محصول نهایی به عهده میگیرد .

1-23- فرصت های شغلی

هر چند مهندسان نرم افزار توسط اکثر صنایع استخدام می شوند، بیشترین تجمع آنها در صنایع رایانه و خدمات پردازش اطلاعات میباشد. این صنایع شامل شرکنهایی هستند که بسته های نرم افزاری آماده را تولید میکنند و یا خدمات رایانه ای قراردادی مانند برنامه نویسی رایانه ای ، یکپارچه سازی سیستم ها و بازیابی اطلاعات مانند خدمات اینترنتی و پایگاههای داده ها را ارائه می دهند میباشند .

بسیاری از مهندسان نرم افزار در سایر بخش ها مانند مراکز دولتی ، سازندگان رایانه و تجهیرات الکنرونیکی مربوطه ، کالج ها و دانشگاها به فعالیت می پردازند.

کارفرمایانی که مهندسین نرم افزار را استخدام میکنند از شرکتهای تازه کار گرفته تا موسسات صنعتی پیشرو و جا افتاده را شامل میشوند . گسترش اینترنت ، پست الکترونیکی و سایر سیستمهای ارتباطی باعث بسط الکترونیک به شرکتهای مهندسیی می شود که زمینه های کاری اساسا نامربوطی به این رشته دارند .

مثلا شرکنهای مهندسی که متخصص در ساخت پلها و نیرو گاهای برق می باشند به منظورطراحی و گسترش سسیستمهای اطلاعات جغرافیایی و قابلیت های طراحی خود کار، مهندسان نرم افزار را استخدام می کنند. شرکنهای ارتباطاتی به منظوربهره برداری از بازاردرحال رشد ارتباطات شخصی ، به مهندسان نرم افزار نیازمندند . شرکتهای اصلی ارتباطاتی موقعیت های کاری مناسبی را هم برای مهندسان نرم افزار کار بردی و هم مهندسان سیستم فراهم می کنند.

تعداد روزافزونی از مهندسان نرم افزار که اکثرا خود اشتغالند به عنوان مشاور به شکل قراردادی یا پیمانی به کار گرفته می شوند . گروهی از مشاوران در شرکتهای تخصصی مشغول بکارند که ایجاد و نگهداری اینترانت وپایگاههای اینترنتی شرکتها را بر عهده دارند. ا ز آنجایی که شرکتهای تجاری نیاز به مدیریت ، به روز رسانی و سفارشی سازی سیستمهای پیچیده رایانه ای دارند لذافرصتهای مشاوره ای برای مهندسان نرم افزاری از روند رو به افزایش بر خوردار خواهد بود .

1-24- آموزش و ادامه تحصیل

اکثر کارفرمایان تمایل دارند تا افرادی را استخدام کنند که حداقل دارای مدرک لیسانس بوده و دانش و تجربه وسیعی در زمینه فنآوری و سیستمها ی رایاته ای داشته باشند . افراد علاقه مند به مهندسی نر م افزار رایانه باید در حل مسائل و تجزیه و تحلیل مهارت بالایی داشته باشند و در ضمن باید توانایی بر قراری ارتباط با سایر اعضای گرو ه ، کارمندان و مشنریان را نیزداشته باشند.

و از آن جایی که غالبا همزمان با چندین موضوع سر و کار دارند ، باید از قدرت تمرکز و توجه بالا نسبت به جزئیات بر خوردار باشند. همانند سایر مشاغل فرصتها ی پیشرقت برای مهندسان نرم افزار با افزایش تجربه افزایش می یابد. احتمال دارد که مهندسان تازه کار به آزمایش و باز بینی طرحهای در حال پیشرفت بپردازند و با افزایش تجربه در طراحی و ساخت نرم افزارها مشارکتخواهند داشت و احتمال می رو د که تا مدیریت پروژه و یا مدیریت سیستمهای اطلاعاتی نیز ارتقا مقام یابند .

گروهی از مهندسان نرم افزاری با تجربه و متخصص به طراحی سیستم یا مشاوره و یا به تاسیس شرکتهای مشاوره خصوصی می پردازند. با پیشرفت فنآوری رایانه ای ، کار فرمایان به مهارتهای جدید تری نیاز پیداخواهند کرد.

مهندسان نرم افزاری که مایلند در این رشته کاری پویا باقی بمانند ، باید به طور مداوم در کسب مهارتهای جدید تربکوشند . به منظورکمک به این مهندسین در پیشرفتن با فنآوری درحال تغییر، کارفرمایان و دست اندرکاران برنامه های نرم افزاری ، دانشگاهها و کالج ها، موسسات اموزش خصوصی و انجمن های علوم پیشرفته رایانه ای ، سمینارهای تخصصی و دوره های بازآموزی متعددی دراین زمینه برگزار میکنند .

1-25- چشم انداز آینده

فرصت های شغلی برای مهندسان نرم افزاری از رشد سریعی بر خوردار است . احتمال می رود که رشد سریع در صنایع رایانه ای و خدمات پردازش اطلاعات که بالا ترین شمار استخدام مهندسین نرم افزار را داراست منجربه ایجاد فرصت های شغلی مناسبی برای فارغ التحصیلان این رشته باشد . کار فرمایان به دنبال استخدام مهندسان زبده ای هستند که در زمینه برنامه نویسی ، تجزیه و تحلیل سیستمها روابط عمومی و تجارت دارای مهارت های بالایی باشند. از آنجایی که مشاغل تجاری و دیگر سازمان ها روز به روزبا فنآوری جدید وفق میابند و به دنبالافزایش کارایی سیستمهای رایانه ای خود می باشند، انتظار می رود که استخدام مهندسان نرم افزار در همه زمینه ها روند صعودی یابد.

رقابت میان مشاغل تجاری عاملی در جهت ادامه نوآوری های پیشرفته فنآوری میشود وسازمانها برای اجرای تغییرات لازم در این مسیر به همکاری مهندسان نرم افزار بیشتری نیاز پیدا خواهند کرد . نیاز به مهندس نرم افزار با رشد شبکه های رایانه ای افزایش می یابد به عنوان مثال نتیجه گسترش فنآوری اینترنت و رشد سریع تجارت الکترونیکی و داد و ستد اینترنتی استخدام بیشتر مهندسان نرم افزار است که توانایی راه اندازی اینترنت ، و سایر امور شبکه را داشته باشند . همچنین گسترش سیستمهای پردازش اطلاعات در مشاغل تجاری ، مخابرات ،مراکز دولتی و سایر موارد روز به روز شکل پیچیده تری می یابد وبه منظور راه اندازی ، حفظ امنیت و ارتقای سیستمها و حل مشکلات به گروهی از مهندسان سیستمهای نرم افزاری نیاز می باشد. همزمان با این تحولات فرصت های مشاوره نرم افزاری نیز برای مهندسان فراهم شود.

1-26- میزان در آمد

در سال ۲۰۰۰ میانگین در آمد سالانه مهندسان نرم افزار که تمام وقت فعالیت داشته اند در ایالات متحده حدود ۶۷۶۷۰ دلار بوده است .