معرفی رشته مهندسی معماری

معماری ، هنر و فن طراحی و ساختن بناها، فضاهای شهری و دیگر فضاهای درونی و بیرونی برای پاسخ هم‌آهنگ به نیازهای کارکردی و زیبا شناسانه است.

باید معماری را از مهندسی سازه و ساخت و ساز متمایز ساخت. گرچه بسیاری از بناها (نظیر خانه ها و مکان های عمومی) کاملاً در حیطهٔ دانش معماری‌ست، برخی سازه‌ها و بناهای دیگر (مثل یادمان ها، پل ها، کارخانه ها و...) وجود دارند که در مرزی بین معماری و مهندسی یا معماری و هنر قرار می‌گیرند.

رسالت اصلی رشته معماری ، طراحی ساختمان های مفید ، زیبا و اصیل و ساماندهی به محیط مصنوع و شکل دهی به فضای زندگی انسان در توازن با طبیعت متناسب با ارزش ها و شرایط فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی و فنی جامعه است .
معماری در هر عصر گویای نحوه زندگی اجتماعی ، سیاسی،اقتصادی مردم آن سرزمین می باشد و به همین دلیل برای آگاهی از آنچه در آن مکان گذشته است به مطالعه معماری آن زمان می پردازند.
معماری ضمن اینکه یک رشته فنی مهندسی است ، در عین حال تخصصی مرتبط با شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه است . به همین جهت آموزش در رشته معماری به عنوان یک تخصص چند رشته ای شامل مباحث فنی و مهندسی می شود ، همینطور بر خلاقیت ، ذوق هنری و بنیان های زیبایی شناسی و مهارت های حرفه ای تکیه دارد و نیز از مباحث علوم اجتماعی ، اقتصادی و روانشناسی بهره می گیرد.
متخصص این رشته فردی است چند بعدی و دور اندیش ، با ذهنی خلاق و تفکری نظام مند و همراه با مهارت های حرفه ای مناسب. در این راستا متخصص این رشته مسائل مطرح در حوزه معماری را به درستی تحلیل و ارزیابی کرده ، اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری ، پالایش و سازمان داده ، آنها را در طراحی ساختمان ها و فضای دلنشین و زیبا بکار می بندد به طوریکه کیفیت زندگی افراد جامعه به صورت روز افزون بهبود یابد.

گرایشات رشته مهندسی معماری در مقاطع بالاتر:

1- معماری- معماری

2-معماری منظر :

معماري منظر، هنر و دانشي جديد است كه به ساماندهي فضاهاي بيروني و باز مي‌پردازد. هدف از برگزاري دوره‌هاي كارشناسي ارشد معماري منظر، آموزش افرادي است كه با توجه به رعايت حفظ و تعادل محيط طبيعي و نيازهاي زيستگاهي انسان و ملاحظات زيبايي‌شناسي، چشم‌انداز و محيط، توانايي طراحي در محوطه‌هاي وسيع و محدوده شهري و برون شهري را به عنوان مشخص داشته باشند. فعاليت يك معمار منظر مي‌تواند از طراحي فضاهاي باز تا طراحي يك پارك ملي، از طراحي يك محوطه مسكوني تا طراحي زيرساخت‌هاي شهري، مديريت زمينهاي بكر، احياء اراضي مخدوش شده مثل معادن، محوطه‌هاي دفن زباله را دربرگيرد.
فارغ‌التحصيلان گرايش معماري منظر مي‌توانند در حيطه‌هاي زير فعاليت داشته باشند:

• برنامه‌ريزي براي توسعه‌هاي جديد از لحاظ فرم و مقياس
• طراحي منظر خيابان‌ها و زيرساخت‌هاي عمومي شهر
• طراحي منظر براي مدارس، دانشگاه‌ها، بيمارستان‌ها و هتل‌ها و...
• طراحي پارك‌هاي عمومي، پارك‌هاي موضوعي و فضاهاي ورزشي
• طراحي محوطه‌هاي مسكوني، شهرك‌هاي تجاري و صنعتي
• طراحي فضاهاي شهري، ميدان‌ها، پياده‌راهها و طراحي منظر راه‌ها
• ساماندهي بازسازيهاي شهري
• ساماندهي مناظر طبيعي، تاريخي و توريستي
حفاظت از باغهاي تاريخي

3- طراحی شهری:

به طور کلی شهرسازی دانشی است که هدف و وظیفه اصلی آن ایجاد زمینه و بستر مناسب برای زیست "انسان " است . در عین حال شهرسازی ، در کنار مدیریت شهری ، وظیفه آماده سازی شرایط لازم برای تحققآرمانها و آرزوهای جمعی ساکنان شهرها را نیز بر دوش دارد و می باید موقعیت را برای حرکت انسان شهر نشین به سوی کمال مطلوب جامعه فراهم آورد.
به طور خلاصه این گرایش نحوه طراحی فضاهای شهری و نحوه قرار گرفتن ساختمان ها در یک مجموعه و روابط حاکم بر شکل گیری ساختمان های شهری را مورد بررسی قرار می دهد .

4- برنامه ریزی شهری و منطقه ای:
فعالیت های گرایش برنامه ریزی شهری عموماً در خصوص تهیه طرحهای جامع و یا تفصیلی شهرها و تهیه طرح های توسعه شهر ها در راستای اهداف اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی هر شهر و یا منطقه می باشد . زمینه های کاری این گرایش مشابه گرایش طراحی شهری است .

به طور کلی برخی زمینه های کاری دو گرایش طراحی شهری و برنامه ریزی شهری عبارتند از :

ـ تهیه طرحهای شهری و منطقه ای (جامع ، تفصیلی،هادی و . . .)
ـ مشاوره در امور شهری و منطقه ای به مدیران و مسئولان رده بالا
ـ فعالیت در شهرداریها ، استانداریها ، وزارتخانه های مربوطه
ـ نظارت بر ساختمانهایی با ارتفاع بیش از 8 طبقه بر طبق قانون
ـ انجام پروژه های محوطه سازی
ـ برنامه ریزی و طراحی شهرکهای گوناگون ( مسکونی ، صنعتی ، تجاری )
ـ برنامه ریزی و طراحی شهرهای جدید
ـ مکان یابی عناصر و کاربریهای گوناگون شهری
ـ توانایی راه اندازی و استفاده از سیستم
ـ فعالیت گروهی با سایر تخصصها در پروژه های گوناگون
ـ فعالیت در مشاوران خصوصی و نیمه خصوصی شهر سازی ، معماری و . . .

5-مدیریت پروژه و ساخت:

وظایف اصلی یک مدیر پروژه را می توان ایجاد هماهنگی لازم در اجرای فعالیتها برای کاربرد مناسب منابع و امکانات ، به منظور رسیدن به هدف نهایی پروژه دانست . در ایجاد این هماهنگی ،الزاماًمحدودیت های زمانی ، بودجه ، نیروی انسانی ، تجهیزات مواد و سایر منابع و امکانات ، همچنین محدودیت های مربوط به کیفیت کارهای قابل اجرا و روشهای اجرای قوانین و مقررات حاکم بر محیط و بسیاری از محدودیت های دیگر که به نوعی با فازهیی مختلف پروژه ارتباط خواهد داشت مورد نظر قرار می گیرند . برای انجام وظایف ، مدیر احتیاج به برنامه ریزی ،سازماندهی، رهبری و کنترل خواهد داشت .

6-تکنولوژی معماری :

این رشته ضمن توجه به مباحث عمومی رشته به طور مشخص بر طراحی فنی ساختمان و روش های بهینه ساخت آثار معماری و استفاده از تکنولوژی های مناسب در طراحی ، ساخت و بهره برداری از بنا تاکید می ورزد . فارغ التحصیلان این رشته به عنوان یک مهندس حرفه ای زمینه های کاری مناسبی در بخشهای خصوصی و یا دولتی به عنوان طراح یا ناظر پروژه و یا مدیر پروژه خواهند داشت.

7- انرژی معماری :

شاهکارهای معماری سنتی مانه تنها الگوهای تمام عیاری را در مورد هماهمنگی ساختمان با طبیعت استفاده از انرژی های تجدید پذیر و عوامل مناسب سازگاری با چرخه های اکولوژیک و حذف پسماند عرضه کرده است در این رشته از یک طرف سعی در حد اکثر استفاده از امکانات محیط طبیعی و استفاده بهینه از فن آوری های معاصر و جدید دارد ، از طرف دیگر به مصرف بهینه منابع ، حذف پسماند و کنترل آلودگی های محیطی تاکید می ورزد . این گرایش یکی از جدیدترن گرایش ها در سطح ملی و بین المللی است.

8- مرمت ابنیه سنتی :

مطالعه ، حفاظت ، مرمت و احیای بناها ، مجموعه ها ، محوطه ها و بافت های تاریخی عرصه های مسکونی کشور ، امری ضروری است . معماران و مهندسین این امر بسیار فنی ، فرهنگی و هنری را به عهده دارند باید علاوه بر اشراف و تسلط لازم بر ابعاد تخصصی و مفاهیم امروزی حرفه ی خود ، نظری هوشیارانه و عالمانه به گذشته داشته باشد .
فارغ التحصیلان مرمت و احیای بناهای تاریخی در واقع مهندسین معماری امروزین هستند که فرا گرفته اند چگونه "امروز" را با بهره گیری از تجربیات "گذشته " برای "آینده " بسازند . افرادی که می توانند پلی بین معماری گذشته و آینده ایجاد کنند . این دسته از متخصصان تاریخ را خوب می شناسند و می توانند آثار تاریخی را تجزیه و تحلیل کرده و بخوانند و مفاهیم و ارزش ها آن را استخراج و هوشیارانه به کار گیرند و با بیانی امروزی به جامعه معرفی نمایند .
متخصصان این رشته قادر خواهند بود به یاری اطلاعات و دانش عمومی ، نظریو تحقیقاتی و تجربه علمی در مرمت و احیای هزاران بنای تاریخی که در اختیار واحدهای دولتی از قبیل سازمان میراث فرهنگی کشور است ، نقش موثری داشته باشند .
همچنین می توانند در برنامه ریزی برای مرمت بناهای تاریخی کشور و تعیین اولویت های ضروری با هماهنگی مسئولین و دستگاههای مربوط مشارکت کرده و بر حسب ضرورت در مورد کارهای اجرایی مرمت نیز سهیم باشند .

9- معماری اسلامی:

دوره كارشناسي ارشد مهندسي معماري اسلامي، رسالت كشف حقايق تاريخي، تمدن و سرايت فرهنگي ايران در دوران پس از اسلام و تربيت معماران آشنا به اين مباحث جهت ايجاد طراحي، آشنا به معماري ايران و شناخت مفاهيم علمي معماري اسلامي تدوين شده است. در اين دوره دانش معماران در زمينه معماري اسلامي بسط و تعميق داده مي‌شود تا فارغ‌التحصيلان اين گرايش به عنوان پژوهشگر معماري اسلامي، طراح در پروژه‌هاي فرهنگي، همكاري با مهندسين مشاور معماري، مدرس تاريخ معماري اسلامي و در ساير زمينه‌هاي مختلف معماري اسلامي حضور داشته باشند.

10- مطالعات معماری :

دورۀ كارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران به بازنگری و تعمق در پیشینه تاریخی معماری و شهر و شهرنشینی ایران و بسط و تعمیق دانش موجود در این زمینه می‌پردازد. توضیح و تبیین مشخصات معماری و شهر به عنوان فضای زیست ایرانی در دوره‌های مختلف علاوه بر پرداختن به سكونتگاه‌ها و بناها به شئون دیگر زندگی انسان پرداخته می‌شود. هدف این دوره تربیت متخصص به عنوان پژوهشگر تاریخ معماری و بسط و گسترش دانش در زمینۀ تاریخ معماری ایران است.

11- بازسازی پس از سانحه :

دوره کارشناسی ارشد (ناپیوسته) بازسازی، دوره ای از تحصیلات تکمیلی است که مجموعه ای هماهنگ از فعالیت های آموزشی و پژوهشی را در بر می گیرد. دانشجویان کارشناسی ارشد ضمن شناخت علمی مفاهیم و آشنایی با ادبیات بلایا و علل وقوع سوانح طبیعی و حوادث انسان ساز، با مقوله بحران در سه مقطع پیش از وقوع، هنگام سانحه و پس از آن آشنا شده و به مقولات اساسی، بازسازی می پردازند. تأکید اصلی دوره بر موضوع تحول و دگرگونی مجتمع های زیستی به عنوان مفهومی پویا بوده که مجموعه ای از فرآیند فعالیت های جامعه شناسی، روانشناسی، اقتصادی، فنی، ساختمانی و زیست محیطی را شامل می گردد. در این میان به مقوله مهم تأمین سرپناه پس از سانحه، چه در زمان امداد اولیه و تحت عنوان اسکان اضطراری چه در قالب دوران سامان دهی و با نام اسکان موقت و چه در هنگام بازسازی و اسکان دائم توجه ویژه مبذول می شود.

فارغ التحصیلان قابلیت های لازم را خواهند داشت تا با شناخت مقولات بازسازی دانش لازم در زمینه بازسازی سکونتگاههای شهری و روستایی را در ابعاد گوناگون کسب نموده و نظرات کارشناسی خود را به مراجع ذی ربط پیشنهاد دهند و پس از آن به برنامه ریزی، مدیریت، طراحی و ارزیابی بپردازند. افراد مزبور به مثابه مدیران و هماهنگ کنندگان تربیت شده قادرند براساس روش های علمی، کارشناسان رشته های مورد نیاز را گرد هم آورده و با تقسیم وظایف در هنگام وضعیت اضطرار و با برنامه زمان بندی مشخص به امور سامان دهی و بازسازی بپردارند.

12- طراحی داخلی :

دركنار ساير گرايش هاي تخصصي موجود در حوزه معماري، دوره كارشناسي ارشد معماري داخلي، با توجه به نياز روزافزون بازار كار وبه منظور تربيت معماران حرفه مند با گرايش طراحي فضاهاي داخلي در سال ١٣٨٦ در دانشگاه هنر تأ سيس شد.
اين دوره آموزشي تنها به چيدمان و يا تزئين فضاهاي داخلي نپرداخته بلكه سعي در آموزش وجوه حرفه معماري با تمركز بيشتر بر فضاهاي داخلي دارد. دانشجويان اين دوره آموزشي علاوه بركسب مهارتهاي عمومي معماري، آشنايي بيشتري با مطالبي چون: بافت، رنگ، نور، صوت، مقياس وتناسب، تركيب بندي وچيدمان، تكنيك ها و روش ساخت درمقياس خرد، تجهيزات، تأ سيسات درفضاهاي داخلي، كيفيت وكارايي مصالح و... خواهند يافت.